OptiNod Academy
Volume Profile — lý thuyết đấu giá và kiểu mở cửa (Phần 3)
Chỉ Volume Profile thì chưa thành tín hiệu giao dịch. Setup hình thành khi thấy người tham gia chủ động đi trước hay đang phản ứng với giá, và giá mở cửa hôm nay bắt đầu ở đâu so với vùng giá trị hôm qua.

Volume Profile là bản đồ của giá trị, còn lý thuyết đấu giá mô tả hai cách giá di chuyển trên bản đồ đó.
Hai phần trước đã đi qua cách đọc Volume Profile của một phiên (giá khối lượng lớn nhất, vùng giá trị, vùng giao dịch dày/vùng giao dịch mỏng) và cách gộp nhiều khung thời gian bằng profile tổng hợp. Bộ công cụ đã đủ. Nhưng chỉ có công cụ thì chưa quyết định được điểm vào. Luận điểm Steidlmayer hệ thống trong Market Profile — thị trường là một cuộc đấu giá đi tìm mức giá hợp lý — lấp đúng chỗ thiếu đó. Trong cuộc đấu giá, giá chỉ đi theo hai cách. Một là hoạt động chủ động, nhịp tạo vùng giá mới. Hai là hoạt động phản ứng, nhịp giữ vùng giá hiện tại.
Cách đọc phổ biến dừng ở câu “bật Volume Profile lên biểu đồ, giá chạm giá khối lượng lớn nhất hoặc vùng giá trị thì giao dịch”. Cùng một lần chạm giá khối lượng lớn nhất có thể là bệ để xu hướng đi tiếp, cũng có thể là trần của một nhịp hồi ngắn. Bối cảnh quyết định ngã rẽ đó — quan hệ giữa phân bố giao dịch hôm qua và giá mở cửa hôm nay — lại bị bỏ trống.
Lớp cần xem trước một nhịp có hai tầng. Tầng thứ nhất là quan hệ giữa vùng giá trị hôm qua và giá mở cửa hôm nay, và quan hệ này có bốn kiểu. Mở phía trên, mở phía dưới, mở chồng, mở bên ngoài. Bốn kiểu này tóm tắt kịch bản trong ngày bằng một câu. Tầng thứ hai đặt lên trên là kiểu mở cửa của Steidlmayer, và kiểu này cũng có bốn dạng. Mở cửa đi thẳng, thử rồi đi thẳng, bị từ chối rồi đảo, đấu giá quanh mở cửa. Bốn cách phân loại này quyết định độ tin của kịch bản. Quan hệ và kiểu mở cửa, hai tầng này khớp nhau thì Volume Profile mới dùng được cho quyết định giao dịch.

Khác biệt giữa chủ động và phản ứng nằm ở thời gian
Hoạt động chủ động là nhịp tạo vùng giá mới. Giao dịch tích bên ngoài vùng giá trị hôm qua, giá ở lại đủ lâu tại đó và tạo một vùng mới nơi khối lượng bắt đầu dồn. Hoạt động phản ứng là nhịp giữ vùng giá hiện tại. Ngay khi giá chạm mép vùng giá trị, người tham gia thấy chỗ đó quá đắt hoặc quá rẻ và đặt lệnh ngược, giá nhanh chóng quay vào trong vùng giá trị, phía ngoài gần như không tích thời gian giao dịch. Vì vậy, chỗ Volume Profile hay để lại in đơn là vết của phản ứng, còn chỗ khối lượng mới tích dày là vết của chủ động.
Chẳng hạn, một phiên ES tháng 12 giao dịch hôm trước trong vùng giá trị 6.005–6.032, rồi lúc 9:35 sáng giờ miền Đông giá lên 6.045 và quay về 6.028 chỉ trong 30 phút. Vùng ngoài 6.032–6.045 chỉ còn in đơn, gần như không tích thời gian giao dịch — điển hình của bán phản ứng. Một phiên khác, giá phá cạnh trên vùng giá trị (6.055) theo giá đóng cửa, rồi tích giao dịch hai giờ trong vùng 6.060–6.075 và tạo cạnh dưới của vùng giá trị mới. Cùng một lần chạm cạnh trên vùng giá trị, tùy bối cảnh mà nghĩa trái ngược.
Bốn quan hệ giữa vùng giá trị hôm qua và giá mở cửa hôm nay
Mở phía trên là giá mở cửa bắt đầu trên cạnh trên vùng giá trị hôm qua. Đó là dấu của gap up hoặc nhịp tăng qua đêm. Nếu mua chủ động tiếp diễn, vùng giá trị mới hình thành cao hơn. Ngược lại, nếu bán phản ứng vào, giá quay vào vùng giá trị hôm qua và lấp gap. Mở phía dưới là giá mở cửa bắt đầu dưới cạnh dưới vùng giá trị hôm qua, tức mở phía trên bị lật trên-dưới. Nhánh cũng theo cùng một cách, tùy đó là bán chủ động hay mua phản ứng.
Mở chồng là giá mở cửa bắt đầu bên trong vùng giá trị hôm qua. Đây là cách mở trung tính nhất: giá mở cửa cho thấy vùng giá đã giao dịch hôm qua vẫn còn hiệu lực, và lúc này kiểu mở cửa là manh mối quyết định. Mở bên ngoài là giá mở cửa cách vùng giá trị hôm qua từ 1 ATR trở lên và bắt đầu ngoài biên độ nến của hôm qua. Đó là dấu của một sự kiện lớn qua đêm (earnings, số liệu kinh tế bất ngờ, sự kiện địa chính trị), nên là chỗ đứng nhìn, không giao dịch. Ở đây mở chồng chỉ vị trí giá mở cửa, khác cách phần 2 phân loại độ chồng của hai vùng giá trị, gọi là dịch chuyển giá trị.

NVDA mở phiên chính thức ngày 21 tháng 11, hôm sau ngày công bố kết quả 20 tháng 11 năm 2024, tại 149,35 USD. Cao hơn giá đóng cửa hôm trước 2,4%, và cao hơn cạnh trên vùng giá trị hôm qua 1,8 ATR. Trong trạng thái mở bên ngoài, trader vẫn dùng nguyên setup quen (mua khi giá hồi về cạnh trên vùng giá trị, mua khi chạm giá khối lượng lớn nhất) đã bị dừng lỗ hai lần trong lúc gap được lấp hết. Chỗ này nên chỉ đứng nhìn cho đến khi vùng giá mới ngồi yên.

Bốn kiểu mở cửa — khung đọc 30 phút đầu
Mở cửa đi thẳng là từ giá mở cửa giá chạy một hướng, không chần chừ. Hai hoặc ba nến đầu (khung 5 phút) cùng hướng, nến tăng hoặc nến giảm nối tiếp, và giá mở cửa trở thành đỉnh hoặc đáy của ngày. Hướng đã chốt qua đêm được thực thi ngay khi phiên chính thức bắt đầu. Đây là tín hiệu chủ động mạnh nhất. Thử rồi đi thẳng là từ giá mở cửa giá thăm ngược hướng một đoạn ngắn rồi mới đi hướng chính — gap up, rồi trong 15 phút đầu lùi nhẹ xuống dưới giá mở cửa và bật mạnh lên lại. Gap down cũng cùng cấu trúc phía bán: thăm lên trên giá mở cửa một lần rồi đi xuống. Đảo hướng là áp được cho cả hai phía. Chính nhịp thăm ngắn đó xác nhận phía đối diện không có lượng để đỡ.
Bị từ chối rồi đảo là từ giá mở cửa giá đi một hướng, hướng đó bị từ chối rõ rồi quay ngược. Gap up, nhưng trong 30 phút đầu có nến đóng dưới giá mở cửa, sau đó giá quay về vùng giá trị hôm qua. Đây là dạng bán phản ứng hoặc mua phản ứng sạch nhất. Đấu giá quanh mở cửa là giá lên xuống trong phạm vi ±0,5 ATR quanh giá mở cửa suốt giờ đầu — thị trường chưa chốt mức nào là hợp lý, nên setup thường ngày khó tin.
Phiên ES tháng 3 ngày 10 tháng 1 năm 2025 mở cửa kiểu mở phía dưới sau báo cáo Nonfarm Payrolls. Năm phút đầu giá nhích lên trên giá mở cửa, nến 5 phút thứ hai đóng dưới giá mở cửa, rồi một giờ sau giảm −1,5%. Mở phía dưới chồng với bán theo kiểu thử rồi đi thẳng, và xu hướng đi tiếp đến hết phiên.


Vào tại biên và vào sau khi giá quay lại có trọng lượng khác nhau
Ngay tại cùng cạnh trên hoặc cạnh dưới vùng giá trị, có hai cách vào. Vào tại biên là vào đúng lúc giá chạm cạnh trên hoặc cạnh dưới, dự đoán thị trường sẽ đi tiếp thế nào. Đoán đúng thì giá quay vào trong và biên lợi nhuận lớn. Đoán sai thì nhịp chủ động đẩy giá xuyên luôn và lệnh chạm dừng lỗ ngay. Vào sau khi giá quay lại là vào tại nến giá vừa ló ra ngoài cạnh trên hoặc cạnh dưới rồi quay vào trong, tức chỗ bán phản ứng đã nhìn thấy. Thị trường đã cho thấy nhịp trước khi vào, nên ít dính tín hiệu giả hơn, nhưng giá vào đã nằm phía trong nên tỷ lệ lời/lỗ (R:R) thấp hơn.
Chẳng hạn, trong một phiên, QQQ chạm cạnh trên vùng giá trị hôm qua (530,20) hai lần. Lần đầu lúc 10:15 sáng, giá lên 530,45 rồi về 528,80 trong 30 phút. Short quanh 530,40 ngay tại biên thì phần giá quay vào trong cho R:R lớn. Vào sau khi giá quay lại thì vào sau khi giá đã về phía trong. Nến 5 phút đóng tại 530,05 USD là nến xác nhận đó. Giá vào đã nằm phía trong, quãng tới mục tiêu ngắn lại, R:R cũng thấp hơn bấy nhiêu. Đổi lại, nếu lần chạm đầu là giả, cách vào sau khi quay lại không có tín hiệu và tránh được dừng lỗ. Lần chạm thứ hai lúc 1:30 chiều, giá đi từ 530,20 qua 530,40 rồi lên 530,80 và 531,20 — mua chủ động hoạt động, trader short tại biên bị dừng lỗ ngay. Cùng một chỗ bị chạm hai lần trong một phiên mà kết quả trái ngược, và vào sau khi giá quay lại đổi R:R thấp hơn để lọc đúng kiểu tín hiệu giả của lần chạm thứ hai.
Setup thực chiến — chỉ chỗ qua được ma trận mới thành setup
Setup này mở cửa trong vùng giá trị hôm qua rồi phá xuống cạnh dưới vùng giá trị. Giá khối lượng lớn nhất hôm qua (SPY 580,50) nằm trên giá mở cửa hôm nay (578,20).30 phút đầu là bán theo kiểu mở cửa đi thẳng, giảm −0,8%, và cạnh dưới vùng giá trị hôm qua (577,00) cũng bị phá theo giá đóng cửa.Sau khi giá ổn định dưới 577,00, chỗ pullback lên giá khối lượng lớn nhất hôm qua (580,50) được đặt làm điểm vào lại short.Khi pullback tới, nếu nến 5 phút bị từ chối tại 580,50 (phá đáy nến liền trước) thì short tại giá đóng cửa của nến đó.Dừng lỗ đặt trên giá khối lượng lớn nhất hôm qua 0,3 ATR (581,10) — nếu đóng cửa vượt giá khối lượng lớn nhất, cách đọc là bán chủ động được xem là sai.Chốt lời lần 1 tại đáy phiên hôm nay, lần 2 tại chỗ cách cạnh dưới vùng giá trị hôm qua một khoảng bằng 1,0 lần độ rộng vùng giá trị của hôm qua.
Ở trạng thái mở phía trên, ES tháng 3 mở cửa tại 6.082, phía trên cạnh trên vùng giá trị hôm qua (6.062).30 phút đầu xuất hiện bán theo kiểu bị từ chối rồi đảo, giá hồi về 6.070.Short tại giá đóng cửa của nến 5 phút phá xuống cạnh trên vùng giá trị hôm qua (6.062) theo giá đóng cửa.Dừng lỗ đặt trên cạnh trên vùng giá trị hôm qua 0,4 ATR — tại chỗ nhịp đang quay lại bị gãy.Chốt lời lần 1 tại giá khối lượng lớn nhất hôm qua (6.048), lần 2 tại cạnh dưới vùng giá trị hôm qua (6.032).
Ở trạng thái mở bên ngoài (ngay sau earnings, ngay sau FOMC) và đấu giá quanh mở cửa, tắt hết setup thường ngày. Khi vùng giá mới chưa ngồi yên, vùng giá trị cũ không còn vai trò tín hiệu, và vào tại biên cũng khó tin. Nên đứng nhìn và chờ phiên sau.
Ba cái bẫy khi bỏ qua ma trận
- Nghĩ rằng chỉ cần bật Volume Profile là chỗ giao dịch tự hiện ra: Volume Profile chỉ là thước đo cho biết giao dịch hôm qua hoặc tuần trước dồn ở đâu. Nếu chưa biết giá mở cửa hôm nay xuất phát ở đâu trên phân bố đó, và 30 phút đầu thuộc kiểu mở cửa nào, cùng một giá khối lượng lớn nhất có thể mang hai nghĩa trái ngược.
- Chỉ nhìn R:R của lệnh vào tại biên mà bỏ bối cảnh: Short tại biên cạnh trên vùng giá trị có thể cho R:R lớn, nhưng khi mở phía trên chồng với mua theo kiểu mở cửa đi thẳng, lệnh đó gần như 100% dẫn tới dừng lỗ. Setup R:R 5R mà xác suất đúng chỉ 10% thì kỳ vọng vẫn âm.
- Chốt kiểu mở cửa bằng một nến 5 phút: Kiểu mở cửa phải đọc trên chuyển động của 30 phút đến 1 giờ đầu. Chỉ nhìn một nến đầu rồi kết luận là mở cửa đi thẳng thì lần nào cũng bị cuốn vào nhịp thử ngược hướng của thử rồi đi thẳng, và dừng lỗ chồng lên. Cần xem ít nhất 3–6 nến 5 phút rồi mới chốt phân loại.
Một dòng khép lại series
Volume Profile là thước đo chính xác chỗ giao dịch đã dồn, và tín hiệu vào được dựng trên phép đo đó. Điểm vào chỉ đến sau khi đã xét, bằng kiểu mở cửa và bốn quan hệ, xem thị trường hôm nay đang muốn tạo vùng giá mới hay giữ vùng giá cũ. Công cụ phiên đơn của phần 1, cách gộp khung thời gian của phần 2, và lý thuyết đấu giá của phần 3 chồng lên nhau thì Volume Profile mới đúng vai trong quyết định giao dịch.
